Cleanroom ควรทดสอบเมื่อไหร่ ทำอย่างไร และวิธีไหนแม่นยำสุด

Cleanroom ควรทดสอบเมื่อไหร่? รู้จัก 2 ช่วงเวลาสำคัญ — หลังส่งมอบโครงการและประจำปี พร้อมวิธีทดสอบ 9 หัวข้อตามมาตรฐาน NEBB ที่ผู้ประกอบการต้องรู้

Cleanroom ควรทดสอบใน 2 ช่วงเวลาหลัก คือหลังส่งมอบโครงการ (ก่อนเปิดใช้งาน) และทดสอบประจำปีทุก 3 เดือนถึง 1 ปีตามมาตรฐาน NEBB เพื่อให้มั่นใจว่าห้องคลีนรูมยังคงความสะอาดตรงตาม Class ที่ระบุไว้ตลอดอายุการใช้งาน

เลือกอ่าน

ทำไม Cleanroom ต้องได้รับการทดสอบ?

Cleanroom (ห้องคลีนรูม) คือห้องปฏิบัติการที่ "ความสะอาด" เป็นหัวใจสำคัญ แต่เพียงแค่สร้างให้ถูกต้องยังไม่เพียงพอ เพราะอุปกรณ์เสื่อมสภาพตามเวลา ฝุ่นสะสมในระบบ HVAC และการใช้งานจริงอาจทำให้ประสิทธิภาพลดลง การทดสอบ Cleanroom อย่างต่อเนื่องจึงเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้ ไม่ใช่แค่กฎเกณฑ์ แต่เพื่อปกป้องคุณภาพสินค้าและความปลอดภัยของกระบวนการผลิต

Cleanroom ควรทดสอบเมื่อไหร่? 2 ช่วงเวลาสำคัญ

ช่วงที่ 1: ทดสอบหลังส่งมอบโครงการ

การทดสอบหลังส่งมอบโครงการคือการทดสอบ ครั้งแรก ก่อนเปิดใช้งานจริง ครอบคลุมทั้ง:

  • ห้อง Cleanroom สร้างใหม่ทั้งหมด
  • ห้องที่มีการปรับปรุง รีโนเวท ต่อเติม หรือดัดแปลงโครงสร้าง
  • ห้องที่มีการเปลี่ยนอุปกรณ์หลัก เช่น ระบบ HVAC หรือแผ่นกรอง HEPA

สาเหตุที่ต้องทดสอบหลังก่อสร้าง: ขั้นตอนการก่อสร้างทำให้เกิดฝุ่น และอุปกรณ์ต่างๆ มีการทำงานเปลี่ยนไปจากเดิม ก่อนเปิดใช้จริงจึงต้องยืนยันว่าห้องยังคงตรงตาม Class ที่ออกแบบไว้ตามมาตรฐาน ISO 14644-1

 

ช่วงที่ 2: ทดสอบประจำปี

การทดสอบประจำปีมีเป้าหมายเพื่อ คงประสิทธิภาพ ของห้อง Cleanroom ตามสเปกและมาตรฐาน NEBB ตลอดเวลา

  • ความถี่ที่แนะนำ: ทุก 3 เดือน ถึงอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
  • วัตถุประสงค์: ตรวจสอบการเสื่อมสภาพของอุปกรณ์ ค่าต่างๆ ตามสเปก และยืนยัน Class ของห้อง
  • สิ่งที่ต่างจากการทดสอบหลังส่งมอบ: เน้นการตรวจสอบการเสื่อมถอยตามระยะเวลา ไม่ใช่การรับรองครั้งแรก

เปรียบเทียบ: ทดสอบหลังส่งมอบ vs ทดสอบประจำปี

หัวข้อ ทดสอบหลังส่งมอบ ทดสอบประจำปี
จุดประสงค์ รับรองก่อนเปิดใช้ ตรวจสอบการเสื่อมสภาพ
ความถี่ ทุกครั้งที่ก่อสร้าง/ปรับปรุง ทุก 3–12 เดือน
ขอบเขต ทุกพารามิเตอร์ตามสเปก สอดคล้องกับ NEBB
ผล ออกใบรับรอง Cleanroom ยืนยันการรับรองยังคงใช้ได้

วิธีทดสอบ Cleanroom มีอะไรบ้าง? 9 หัวข้อตามมาตรฐาน NEBB

การทดสอบ Cleanroom แบ่งออกเป็น Primary Test (ภาคบังคับ) และ Secondary Test (เสริมตามความต้องการ):

Primary Tests (บังคับ — ทุก Cleanroom ต้องผ่าน)

  1. วัดฝุ่น (Particle Count) — วัดปริมาณอนุภาคในอากาศตามมาตรฐาน ISO 14644-1 เพื่อยืนยัน Class ของห้อง
  2. วัดปริมาณลมสะอาด (Airflow Volume) — ตรวจสอบอัตราการไหลและปริมาณอากาศสะอาดที่เข้าห้อง
  3. วัดความดันห้อง (Pressure Differential) — ตรวจสอบความแตกต่างของแรงดันระหว่างห้อง Cleanroom กับพื้นที่โดยรอบ
  4. วัดการรั่วไหลของแผ่นกรอง HEPA (Filter Leak Test) — ตรวจสอบว่าแผ่นกรอง HEPA ไม่มีรอยรั่วที่จะปล่อยฝุ่นผ่าน

 

Secondary Tests (เสริมตามอุตสาหกรรม)

  1. วัดค่าอุณหภูมิ — สำคัญสำหรับอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์และยา
  2. วัดค่าความชื้น — ควบคุมความชื้นสัมพัทธ์ให้อยู่ในระดับที่กำหนด
  3. วัดระดับเสียง — ตรวจสอบ Noise Level ตามข้อกำหนด NEBB SM
  4. วัดค่าความสว่าง — ยืนยันแสงสว่างเพียงพอต่อการปฏิบัติงาน
  5. การทดสอบอื่นๆ ตามความต้องการ — เช่น การวัด Vibration, ESD, หรือการทดสอบเฉพาะตามข้อกำหนดของลูกค้า

ใครควรเป็นผู้ทดสอบ Cleanroom?

Cleanroom จำเป็นต้องได้รับการทดสอบโดยผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น — และที่สำคัญต้องเป็นผู้ที่ผ่านการอบรมและรับรองจากองค์กรที่ได้รับการยอมรับทั่วโลก เช่น NEBB (National Environmental Balancing Bureau)

เหตุผลที่ต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญ NEBB Certified:

  • การทดสอบ Cleanroom เป็นงานเฉพาะทาง ต้องใช้ทั้งความรู้ ความเข้าใจ และการฝึกฝนต่อเนื่อง
  • เครื่องมือวัดต้องได้มาตรฐาน มีการสอบเทียบ (Calibration) อย่างสม่ำเสมอ
  • สามารถออก Cleanroom Certification ในระดับอุตสาหกรรมที่ลูกค้าและหน่วยงานกำกับดูแลยอมรับได้

 

ประโยชน์ของ Cleanroom ที่ผ่านการทดสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ

  • ได้ Class ความสะอาดตรงตามที่ต้องการ ตอบโจทย์ธุรกิจ
  • สร้างความเชื่อมั่นให้กับคู่ค้าและลูกค้าต่างประเทศ
  • สินค้าในไลน์การผลิตผ่าน QC ลดปัญหาจากฝุ่นและการปนเปื้อน
  • รองรับการตรวจสอบจากหน่วยงานกำกับดูแล เช่น FDA, GMP

VOV มีทีมงาน NEBB Certified พร้อมให้บริการ Cleanroom Testing ครบวงจรทั่วประเทศไทย รวมถึงบริการ Cleanroom Turnkey สำหรับผู้ที่ต้องการสร้าง Cleanroom ใหม่

ขั้นตอนการทดสอบ Cleanroom ตามมาตรฐาน NEBB

ขั้นตอนการทดสอบ Cleanroom

มาตรฐานสากลโดย NEBB Certified Firm
01

เตรียมเอกสาร

รวบรวมสเปก Cleanroom, ผังพื้นที่ และข้อกำหนด Class ที่ต้องการ เพื่อวางแผนการทดสอบที่แม่นยำ

02

ตรวจสอบระบบก่อนทดสอบ

ตรวจสอบระบบ HVAC, แผ่นกรอง HEPA/ULPA และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องให้อยู่ในสภาพพร้อมทำงาน

03

ดำเนินการ Primary Tests

วัดจำนวนอนุภาคฝุ่น, อัตราการไหลของลม, ความดันต่าง และการรั่วไหลของแผ่นกรอง (Filter Leakage)

04

ดำเนินการ Secondary Tests

ทดสอบเพิ่มเติมตามข้อกำหนดของอุตสาหกรรมและลูกค้า เช่น การทดสอบการฟื้นตัว (Recovery Test)

05

วิเคราะห์ผลและออกรายงาน

สรุปผลการทดสอบเปรียบเทียบกับมาตรฐาน ISO 14644-1 พร้อมคำแนะนำในการแก้ไขปรับปรุง (ถ้ามี)

06

ออกใบรับรอง Cleanroom

NEBB Certified Firm ออกเอกสารรับรองมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล เพื่อสร้างความมั่นใจแก่ผู้ใช้

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Cleanroom ควรทดสอบบ่อยแค่ไหน?

ตามมาตรฐาน NEBB Cleanroom ควรทดสอบอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง หรือทุก 3 เดือนสำหรับ Cleanroom ที่ใช้งานเข้มข้น นอกจากนี้ต้องทดสอบใหม่ทุกครั้งที่มีการก่อสร้าง ปรับปรุง หรือเปลี่ยนอุปกรณ์หลัก เพื่อยืนยันว่า Class ของห้องยังตรงตามที่กำหนดไว้

Primary Test กับ Secondary Test ของ Cleanroom ต่างกันอย่างไร?

Primary Test คือการทดสอบภาคบังคับที่ทุก Cleanroom ต้องผ่าน ประกอบด้วยการวัดฝุ่น (Particle Count), อัตราการไหลของลม, ความดันห้อง และการรั่วไหลของ HEPA Filter ส่วน Secondary Test เป็นการทดสอบเสริม เช่น อุณหภูมิ ความชื้น เสียง และแสงสว่าง ซึ่งจะเลือกทดสอบตามความต้องการของแต่ละอุตสาหกรรม

ถ้า Cleanroom ไม่ผ่านการทดสอบ ต้องทำอย่างไร?

หาก Cleanroom ไม่ผ่านการทดสอบตาม Class ที่กำหนด ต้องหาสาเหตุก่อน เช่น แผ่นกรอง HEPA เสื่อมหรือมีรอยรั่ว, ระบบ HVAC ทำงานผิดปกติ หรือมีฝุ่นสะสม หลังจากแก้ไขแล้วต้องทดสอบซ้ำจนผ่านมาตรฐานก่อนกลับมาใช้งาน และแนะนำให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ NEBB Certified เพื่อให้คำแนะนำที่ถูกต้อง

ใครสามารถทดสอบ Cleanroom ได้บ้าง?

การทดสอบ Cleanroom ต้องดำเนินการโดยผู้เชี่ยวชาญที่ผ่านการอบรมและรับรองจาก NEBB โดยตรง ไม่ใช่ช่างทั่วไป เนื่องจากต้องใช้เครื่องมือวัดเฉพาะทางและความเข้าใจในมาตรฐาน ISO 14644-1 ที่ลึกซึ้ง รวมถึงสามารถออกใบรับรองที่ยอมรับในระดับอุตสาหกรรมได้

Cleanroom Testing ราคาเท่าไหร่ และใช้เวลานานแค่ไหน?

ค่าใช้จ่ายและระยะเวลาขึ้นอยู่กับขนาดของห้อง จำนวนพารามิเตอร์ที่ทดสอบ และ Class ที่ต้องการ โดยทั่วไปห้องขนาดเล็กใช้เวลาครึ่งวันถึง 1 วัน สำหรับข้อมูลราคาที่แม่นยำ แนะนำให้ติดต่อ VOV เพื่อรับการประเมินตามสเปคห้องจริง

สรุป

Cleanroom ควรทดสอบใน 2 ช่วงสำคัญ: หลังส่งมอบโครงการ และ ทดสอบประจำปี (ทุก 3–12 เดือน) โดยมีการทดสอบ 9 หัวข้อ แบ่งเป็น Primary Tests ที่บังคับ 4 หัวข้อ และ Secondary Tests เสริมตามอุตสาหกรรม สิ่งที่สำคัญที่สุดคือต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญ NEBB Certified เท่านั้น เพื่อให้ผลลัพธ์แม่นยำ ได้มาตรฐานสากล และออกใบรับรองที่ลูกค้าและหน่วยงานกำกับดูแลยอมรับได้จริง

ต้องการทดสอบ Cleanroom กับผู้เชี่ยวชาญ NEBB Certified? VOV ให้บริการทดสอบ Cleanroom ทุกประเภทและทุกขนาดทั่วประเทศไทย — ติดต่อรับคำปรึกษาฟรี

Share the Post:

บทความที่เกี่ยวข้อง