+66.(0)2.149 2642 – 3
สายด่วน
5 เรื่องที่เจ้าของธุรกิจมือใหม่ต้องรู้ก่อนสร้างห้องคลีนรูม
ก่อนสร้างห้องคลีนรูม เจ้าของธุรกิจมือใหม่ต้องพิจารณาใน 5 ด้านหลัก ได้แก่ ความจำเป็นของธุรกิจ, สเปคและ Class ที่เหมาะสม, โครงสร้างห้อง, ขนาดพื้นที่ และงบประมาณ ความเข้าใจในทุกด้านก่อนเริ่มโครงการจะช่วยให้สื่อสารกับผู้รับเหมาได้ตรงประเด็น และได้ Cleanroom ที่ตอบโจทย์ธุรกิจอย่างแท้จริง
เลือกอ่าน
ทำไมธุรกิจใหม่ถึงต้องการ Cleanroom มากขึ้น?
อุตสาหกรรม Startup, SME ด้านนวัตกรรม, เทคโนโลยี, การผลิต และการแพทย์ ต่างต้องการ Cleanroom มากขึ้นเรื่อยๆ เพราะความสะอาดของสภาพแวดล้อมการผลิตส่งผลโดยตรงต่อคุณภาพสินค้าและการรับรองมาตรฐาน อย่างไรก็ตาม สำหรับเจ้าของธุรกิจมือใหม่ที่ยังไม่เคยสร้าง Cleanroom มาก่อน มีเรื่องสำคัญหลายด้านที่ต้องทำความเข้าใจก่อนเริ่มโครงการ
5 เรื่องต้องรู้ก่อนสร้าง Cleanroom
เรื่องที่ 1: สำรวจธุรกิจและประเภทอุตสาหกรรมของคุณ
ก่อนอื่น ต้องตอบคำถามสำคัญให้ได้ก่อนว่า ธุรกิจของคุณต้องการ Cleanroom จริงหรือไม่? และมีความคุ้มค่าต่อการลงทุนเพียงพอหรือเปล่า?
Checklist สำหรับประเมินความจำเป็น:
- ธุรกิจ/อุตสาหกรรมของคุณคืออะไร?
- Cleanroom จะใช้ทำอะไร ที่ไหน อย่างไร และเพื่อวัตถุประสงค์ใด?
- ความคุ้มค่าต่อการลงทุนเป็นอย่างไร?
- ระยะเวลาคืนทุนโดยประมาณคือเท่าไหร่?
ตัวอย่างอุตสาหกรรมที่มักต้องการ Cleanroom ได้แก่ การผลิตยา, เซมิคอนดักเตอร์, อุปกรณ์การแพทย์, อาหารและเครื่องดื่ม, อิเล็กทรอนิกส์ และการวิจัยทางวิทยาศาสตร์
เรื่องที่ 2: คุณสมบัติ สเปค และ Class ของ Cleanroom
เมื่อตัดสินใจแล้วว่าต้องการ Cleanroom สิ่งต่อไปที่ต้องกำหนดคือ สเปคและระดับ Class โดยมีสูตรสำเร็จในการกำหนด Cleanroom เบื้องต้น คือ:
ประเภทห้อง + คุณสมบัติ + Class + การไหลเวียนอากาศ + ผังห้อง
ประเภทของ Cleanroom
| ประเภท | ชื่อเรียก | คุณสมบัติ | ใช้ในอุตสาหกรรม |
|---|---|---|---|
| ICR | ห้องความดันบวก | อากาศดันสิ่งสกปรกออกนอก ดึงอากาศสะอาดเข้าใน | การผลิต, อิเล็กทรอนิกส์ |
| BCR | ห้องความดันลบ | ความดันในห้องต่ำกว่าภายนอก ป้องกันเชื้อโรคกระจาย | การผลิตยา, ห้องปฏิบัติการชีวภาพ |
ระดับ Class ตามมาตรฐาน ISO 14644-1
Cleanroom แบ่งออกเป็น 9 ระดับ (ISO Class 1–9) โดยวัดจากปริมาณอนุภาคฝุ่น ≥ 0.5 ไมครอน ต่อ 1 ลูกบาศก์เมตร ยิ่งตัวเลข Class น้อย ห้องยิ่งสะอาดมาก (Class 1 = สะอาดที่สุด, Class 9 = น้อยสุด) VOV แนะนำว่า ควรเลือก Class ที่สูงกว่าความต้องการขั้นต่ำเล็กน้อย เพื่อรองรับการขยายตัวในอนาคต
ระบบการไหลเวียนอากาศ
- Unidirectional (Laminar Flow) — อากาศไหลทิศทางเดียว เหมาะกับ Class สูง (Class 1–5)
- Non-Unidirectional (Turbulent Flow) — อากาศไหลหลายทิศทาง เหมาะกับ Class ต่ำกว่า (Class 6–9)
เรื่องที่ 3: โครงสร้าง ภายใน-ภายนอก และระบบปรับอากาศ
โครงสร้างห้อง Cleanroom มีผลโดยตรงต่อค่าใช้จ่ายและประสิทธิภาพ ต้องพิจารณาองค์ประกอบต่อไปนี้:
พื้น (Floor)
เรียบ ไม่มีรอยแตก ทำความสะอาดง่าย บางโครงการต้องการ พื้นยก (Raised Floor)
ผนังและเพดาน
ใช้วัสดุที่ไม่ก่อให้เกิดฝุ่น ทนทาน เช่น ยก PIR Wall และ Ceiling Panel
ประตู (Door)
ประตูปิดสนิท ป้องกันการรั่วไหลของอากาศ เพื่อรักษาความดันภายในห้อง
ระบบ HVAC
ระบบปรับอากาศที่ออกแบบเฉพาะสำหรับ Cleanroom เพื่อควบคุมอุณหภูมิและความชื้น
ระบบกรองอากาศ
ใช้ระบบกรอง HEPA/ULPA, HEPA Box หรือ FFU (Fan Filter Unit) เพื่อกรองอากาศก่อนเข้าห้อง
คุณภาพและงบประมาณ
การเลือกวัสดุและระบบที่เหมาะสมมีผลต่อทั้งคุณภาพของ Cleanroom และงบประมาณก่อสร้างอย่างมีนัยสำคัญ
เรื่องที่ 4: ขนาดของพื้นที่
ก่อนเริ่มออกแบบ ต้องวัดและระบุขนาดพื้นที่ให้ชัดเจน:
- กว้าง × ยาว × สูง (หน่วย: เมตร)
- รูปทรงพื้นที่และข้อจำกัดของสถานที่
- ตำแหน่งประตู ช่องเปิด และระบบสาธารณูปโภค
ความชัดเจนของขนาดพื้นที่มีประโยชน์ 2 ด้าน คือ ช่วยให้การจัดผังห้องทำได้ถูกต้องตามหลักวิศวกรรม และช่วยให้ผู้รับเหมาประเมินราคาได้แม่นยำ ลดความเสี่ยงต้นทุนบานปลาย
เรื่องที่ 5: งบประมาณ
งบประมาณเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดในการวางแผน Cleanroom แม้จะยังไม่มีตัวเลขที่แน่นอน แต่ควรกำหนดกรอบงบประมาณเบื้องต้นไว้ก่อน โดย:
- ตั้งงบประมาณแบบ Flexible ไม่จำเป็นต้องตายตัว
- เผื่อ 15–20% เพื่อให้มีความยืดหยุ่นในการเลือกวัสดุและระบบที่ดีกว่า
- พิจารณาต้นทุนทั้งหมด: ค่าก่อสร้าง, ค่าอุปกรณ์, ค่าทดสอบ NEBB และค่าบำรุงรักษาประจำปี
เคล็ดลับ: ยิ่งชัดเจนในข้อ 1–4 มากเท่าไหร่ ยิ่งควบคุมงบประมาณได้แม่นยำมากขึ้นเท่านั้น เพราะผู้รับเหมาสามารถออกแบบโซลูชันที่ตรงกับความต้องการจริงได้
สรุป: Checklist ก่อนสร้าง Cleanroom
โครงสร้างห้อง Cleanroom มีผลโดยตรงต่อค่าใช้จ่ายและประสิทธิภาพ ต้องพิจารณาองค์ประกอบต่อไปนี้:
| ด้านที่ต้องพิจารณา | คำถามหลัก | ความสำคัญ |
|---|---|---|
| ความจำเป็นของธุรกิจ | ทำไมต้องมี Cleanroom? คุ้มทุนไหม? | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| สเปคและ Class | ต้องการ Class ไหน? ความดันบวกหรือลบ? | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| โครงสร้างและระบบ | วัสดุ, HVAC, กรอง HEPA เหมาะสมหรือไม่? | ⭐⭐⭐⭐ |
| ขนาดพื้นที่ | กว้าง × ยาว × สูง เท่าไหร่? | ⭐⭐⭐⭐ |
| งบประมาณ | งบเท่าไหร่? เผื่อไว้ 15–20%? | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
เจ้าของธุรกิจมือใหม่ควรเริ่มต้นจากไหนเมื่อต้องการสร้าง Cleanroom?
ควรเริ่มจากการตอบคำถามว่า "ทำไมธุรกิจถึงต้องการ Cleanroom" ให้ชัดเจนก่อน จากนั้นกำหนดประเภทอุตสาหกรรม ระดับ Class ที่ต้องการ และขนาดพื้นที่คร่าวๆ แล้วจึงติดต่อผู้เชี่ยวชาญ เช่น VOV เพื่อรับคำปรึกษาและออกแบบโซลูชันที่เหมาะสมกับงบประมาณจริง
Cleanroom ISO Class ไหนเหมาะกับ SME หรือธุรกิจขนาดกลาง?
ขึ้นอยู่กับประเภทอุตสาหกรรม โดยทั่วไป Class 7–8 (เทียบเท่า Class 10,000–100,000) มักเหมาะกับ SME ในอุตสาหกรรมอาหาร, บรรจุภัณฑ์, หรืออิเล็กทรอนิกส์ทั่วไป ส่วนอุตสาหกรรมยาหรือการแพทย์อาจต้องการ Class 5–6 ซึ่งมีมาตรฐานสูงกว่า แนะนำให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อเลือก Class ที่ถูกต้อง
ห้องความดันบวก กับ ห้องความดันลบ ต่างกันอย่างไร?
ห้องความดันบวก (Positive Pressure Cleanroom) มีแรงดันอากาศภายในสูงกว่าภายนอก เพื่อดันฝุ่นและสิ่งสกปรกออกไป ใช้ในการผลิตสินค้าที่ต้องการความสะอาด ส่วนห้องความดันลบ (Negative Pressure Cleanroom) มีแรงดันต่ำกว่าภายนอก เพื่อป้องกันเชื้อโรคกระจายออกสู่ภายนอก ใช้ในห้องปฏิบัติการชีวภาพและการผลิตยา
ควรเผื่องบประมาณสร้าง Cleanroom ไว้เท่าไหร่?
แนะนำให้เผื่องบประมาณไว้ 15–20% จากงบประมาณหลักเสมอ เพราะจะช่วยให้มีความยืดหยุ่นในการเลือกวัสดุและอุปกรณ์ที่มีคุณภาพดีกว่า รวมถึงรองรับค่าใช้จ่ายที่อาจเกิดขึ้นระหว่างการก่อสร้าง เช่น การปรับแบบ หรือการเพิ่มระบบพิเศษตามความต้องการจริง
ขนาด Cleanroom ขั้นต่ำที่ VOV รับสร้างคือเท่าไหร่?
VOV รับสร้าง Cleanroom ตั้งแต่ขนาด 10 ตารางเมตร ไปจนถึงมากกว่า 1,000 ตารางเมตร เหมาะสำหรับทั้งธุรกิจขนาดเล็กที่เพิ่งเริ่มต้นและโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ สามารถติดต่อ VOV เพื่อรับการออกแบบและประเมินราคาตามพื้นที่จริงได้ทันที
สรุป
การสร้าง Cleanroom ครั้งแรกจะราบรื่นและคุ้มค่ามากขึ้น หากเจ้าของธุรกิจเข้าใจใน 5 เรื่องหลัก ได้แก่ ความจำเป็นของธุรกิจ, สเปคและ Class, โครงสร้างและระบบ, ขนาดพื้นที่ และงบประมาณ ยิ่งเตรียมข้อมูลล่วงหน้าได้มากเท่าไหร่ ยิ่งสื่อสารกับผู้รับเหมาได้ตรงประเด็น และยิ่งได้ Cleanroom ที่ตอบโจทย์ธุรกิจของคุณได้อย่างแท้จริง
ต้องการคำปรึกษาก่อนสร้าง Cleanroom? VOV มีทีมผู้เชี่ยวชาญ NEBB Certified พร้อมให้คำแนะนำตั้งแต่การวางแผนจนถึงการทดสอบ — ติดต่อ VOV เพื่อรับคำปรึกษาฟรี
Share the Post:
