10 ธุรกิจที่จำเป็นต้องใช้ห้อง Cleanroom และใช้เพื่ออะไร
Cleanroom หรือห้องคลีนรูม เป็นที่ต้องการในธุรกิจและอุตสาหกรรมหลากหลายประเภท ทั้งในแบบ ICR (Industrial Cleanroom — ห้องความดันบวก) สำหรับการผลิตสินค้าที่ต้องการความสะอาด และ BCR (Biological Cleanroom — ห้องความดันลบ) สำหรับงานที่ต้องป้องกันเชื้อโรคกระจายออกสู่ภายนอก บทความนี้รวม 10 ธุรกิจและอุตสาหกรรมที่ต้องใช้ห้องคลีนรูม พร้อมระบุว่าแต่ละประเภทใช้ Cleanroom เพื่ออะไรและต้องการ ISO Class ระดับใด
เลือกอ่าน
Cleanroom ใช้ในอุตสาหกรรมไหนบ้าง?
Cleanroom คือห้องที่ควบคุมปริมาณอนุภาคฝุ่นในอากาศให้อยู่ในระดับที่กำหนด ตามมาตรฐาน ISO 14644-1 แบ่งเป็น 9 Class ยิ่ง Class ต่ำ ยิ่งสะอาดมาก อุตสาหกรรมที่ต้องการความสะอาดสูงจะใช้ Class ต่ำ ส่วนอุตสาหกรรมที่ต้องการควบคุมเชื้อโรคจะใช้ระบบ BCR ความดันลบ
10 ธุรกิจและอุตสาหกรรมที่ต้องใช้ห้องคลีนรูม
1. ห้องแล็บ — วิจัยทางวิทยาศาสตร์
ห้องแล็บและห้องวิจัยทางวิทยาศาสตร์ต้องการ Cleanroom เพื่อควบคุมความสะอาดและป้องกันการปนเปื้อน ส่วนใหญ่ใช้ BCR — ห้องความดันลบ เพื่อป้องกันเชื้อโรคไม่ให้ออกสู่ภายนอก
ตัวอย่างการใช้งาน: การทดลองทางชีวภาพ, การวิจัยเซลล์, การเพาะเชื้อ
2. โรงพยาบาล — ห้องผ่าตัด
Cleanroom ในโรงพยาบาลต้องออกแบบเป็นพิเศษ โดยเฉพาะห้องผ่าตัดที่ต้องรักษาความสะอาดสูงสุด ใช้ทั้ง ICR (ความดันบวก) 及 BCR (ความดันลบ) ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์:
- ICR ความดันบวก — ห้องผ่าตัดทั่วไป ป้องกันเชื้อโรคจากภายนอกเข้ามา
- BCR ความดันลบ — ห้องผ่าตัดผู้ป่วยโรคติดต่อ ป้องกันเชื้อกระจายออก
ห้องความดันลบได้รับความสนใจมากขึ้นในช่วงการแพร่ระบาด COVID-19 เนื่องจากสามารถแสดงผลและแยกผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ
3. ผลิตเครื่องสำอาง
อุตสาหกรรมเครื่องสำอางเติบโตอย่างก้าวกระโดดในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา การผลิตเครื่องสำอางต้องใช้ ICR ความดันบวก เพื่อควบคุมฝุ่นและป้องกันการปนเปื้อน
นอกจากนี้ เครื่องสำอางต้องผ่านการรับรองจากหน่วยงานต่างๆ ได้แก่:
- อย. (สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ไทย)
- ASEAN GMP สำหรับการส่งออกในอาเซียน
- ISO 22716 มาตรฐานสากลด้านความปลอดภัยเครื่องสำอาง
- GMP Europe สำหรับตลาดยุโรป
4. ผลิตอาหารและยา
อาหารและยาเป็นสิ่งที่นำเข้าสู่ร่างกายโดยตรง จึงต้องระมัดระวังการผลิตเป็นพิเศษ Cleanroom สำหรับการผลิตอาหารและยาใช้ BCR ความดันลบ เพื่อควบคุมความสะอาดและป้องกันการปนเปื้อนจากเชื้อโรคและฝุ่น
ส่วนหนึ่งของ Cleanroom ในอุตสาหกรรมผลิตอาหารยังต้องใช้ร่วมกับ ห้องเย็น เพื่อควบคุมอุณหภูมิควบคู่กับความสะอาด
5. ปิโตรเคมี — ผลิตสี
อุตสาหกรรมปิโตรเคมีและการผลิตสีต้องการความสะอาดสูง เพราะฝุ่นขนาดเล็กที่เข้าสู่กระบวนการผลิตอาจทำให้คุณภาพผลิตภัณฑ์เสียหายได้ โดยเฉพาะน้ำมันในเครื่องยนต์ขนาดเล็ก ใช้ ICR ความดันบวก เพื่อรักษาความสะอาดในห้อง
6. ห้องปฏิบัติการไวรัส
ห้องปฏิบัติการไวรัสต้องการความปลอดภัยสูงสุด เพราะใช้เพื่อผลิตวัคซีน ทดลองยา และวิจัยเชื้อโรค ต้องใช้ BCR ความดันลบ เพื่อควบคุมทิศทางอากาศ ไม่ให้เชื้อโรคออกสู่ภายนอก อากาศภายในห้องต้องน้อยกว่าภายนอกเสมอ
7. อุตสาหกรรมผลิตเลนส์และฟิล์ม
ฝุ่นทุกชนิดเป็นศัตรูของการผลิตเลนส์และฟิล์ม เพราะแม้ฝุ่นเพียงเม็ดเดียวก็สามารถสร้างรอยขีดข่วนบนพื้นผิวชิ้นงานได้ ทำให้ผลิตภัณฑ์เสียหายทั้งล็อต ใช้ ICR ความดันบวก ป้องกันฝุ่นเข้ามาในห้องระหว่างการผลิต
8. เครื่องบิน — ชิ้นส่วนอวกาศ
อุตสาหกรรมการบินและชิ้นส่วนอวกาศต้องการความแม่นยำสูงสุด ฝุ่นเพียงเล็กน้อยอาจทำให้เกิดการคลาดเคลื่อนในการประกอบชิ้นส่วนสำคัญ ส่งผลให้เกิดปัญหาใหญ่ได้ Cleanroom สำหรับอุตสาหกรรมนี้ต้องการ ISO Class 5 ขึ้นไป
9. ไมโครชิป
ไมโครชิปเป็นชิ้นส่วนขนาดเล็กมาก แต่มีความสำคัญต่อระบบอิเล็กทรอนิกส์ เส้นวงจรบนไมโครชิปมีขนาดเล็กกว่าฝุ่นหลายเท่า ทำให้ฝุ่นแม้เพียงอนุภาคเดียวอาจทำให้วงจรเสียหายได้ ต้องใช้ Cleanroom ISO Class 6 ขึ้นไป
10. ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์
แผงวงจรชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์เป็นอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ที่ต้องใช้ Cleanroom ความดันบวก ในรูปแบบ ICR — Industrial Cleanroom เพื่อป้องกันฝุ่นเข้าไปในชิ้นส่วน ซึ่งอาจทำให้ระบบอิเล็กทรอนิกส์ทำงานไม่สมบูรณ์
สรุปเปรียบเทียบ: 10 อุตสาหกรรมกับ Cleanroom ที่เหมาะสม
| # | อุตสาหกรรม | ประเภท Cleanroom | ISO Class แนะนำ |
|---|---|---|---|
| 1 | ห้องแล็บ/วิจัยวิทยาศาสตร์ | BCR (ความดันลบ) | Class 5–7 |
| 2 | โรงพยาบาล/ห้องผ่าตัด | ICR + BCR | Class 5–7 |
| 3 | ผลิตเครื่องสำอาง | ICR (ความดันบวก) | Class 7–8 |
| 4 | ผลิตอาหารและยา | BCR (ความดันลบ) | Class 5–7 |
| 5 | ปิโตรเคมี/ผลิตสี | ICR (ความดันบวก) | Class 6–8 |
| 6 | ห้องปฏิบัติการไวรัส | BCR (ความดันลบ) | Class 5–6 |
| 7 | ผลิตเลนส์และฟิล์ม | ICR (ความดันบวก) | Class 5–7 |
| 8 | เครื่องบิน/ชิ้นส่วนอวกาศ | ICR (ความดันบวก) | Class 5 ขึ้นไป |
| 9 | ไมโครชิป | ICR (ความดันบวก) | Class 6 ขึ้นไป |
| 10 | ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ | ICR (ความดันบวก) | Class 6–8 |
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ICR (Industrial Cleanroom) หรือห้องความดันบวก มีแรงดันภายในสูงกว่าภายนอก ดันฝุ่นออก เหมาะกับการผลิตสินค้าที่ต้องการความสะอาด ส่วน BCR (Biological Cleanroom) หรือห้องความดันลบ มีแรงดันต่ำกว่าภายนอก เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อโรคหรือสารอันตรายกระจายออกสู่ภายนอก เหมาะกับห้องปฏิบัติการและการผลิตยา
อุตสาหกรรมที่ต้องการ Cleanroom ความสะอาดสูงสุด (Class ต่ำสุด) ได้แก่ เครื่องบินและชิ้นส่วนอวกาศ (Class 5 ขึ้นไป), ไมโครชิปและเซมิคอนดักเตอร์ (Class 5–6), และห้องปฏิบัติการชีวภาพระดับสูง เพราะต้องการความแม่นยำและความสะอาดสูงสุดในกระบวนการผลิต
ได้ — Cleanroom ไม่ได้จำกัดเฉพาะโรงงานขนาดใหญ่ VOV สามารถสร้าง Cleanroom ตั้งแต่ขนาด 10 ตารางเมตรสำหรับ SME ในอุตสาหกรรมเครื่องสำอาง อาหาร หรืออิเล็กทรอนิกส์ขนาดเล็กได้ โดยออกแบบให้เหมาะกับงบประมาณและความต้องการจริง
โรงพยาบาลมีพื้นที่หลายประเภท ห้องผ่าตัดทั่วไปใช้ ICR ความดันบวกเพื่อป้องกันเชื้อโรคจากภายนอกเข้ามาสู่บาดแผล ในขณะที่ห้องแยกผู้ป่วยโรคติดต่อใช้ BCR ความดันลบเพื่อป้องกันเชื้อโรคกระจายออกสู่ส่วนอื่นของโรงพยาบาล ทั้งสองระบบจำเป็นต้องใช้ร่วมกันขึ้นอยู่กับประเภทของพื้นที่
ได้ — VOV มีประสบการณ์สร้าง Cleanroom สำหรับอุตสาหกรรมการแพทย์และยา ด้วยการรับรองมาตรฐาน NEBB และ ISO 9001 สามารถออกแบบ Cleanroom ทั้งแบบ ICR และ BCR ให้ผ่านมาตรฐานสากลสำหรับโรงพยาบาล คลินิก และโรงงานผลิตยาได้ครบวงจร
สรุป
Cleanroom มีความจำเป็นในหลากหลายอุตสาหกรรม ทั้งแบบ ICR และ BCR ครอบคลุมตั้งแต่ห้องแล็บวิจัย โรงพยาบาล การผลิตเครื่องสำอาง อาหารและยา ปิโตรเคมี ไปจนถึงเทคโนโลยีขั้นสูงอย่างไมโครชิปและชิ้นส่วนอวกาศ ความต้องการ Cleanroom จะเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องตามการเติบโตของอุตสาหกรรมในประเทศไทยและภูมิภาคอาเซียน
